Μπαίνεις στην κουζίνα και στέκεσαι στο μέσο του δωματίου αναρωτώμενη γιατί πήγες ως εκεί. Πιάσες τον εαυτό σου να βάζει το γάλα στο ντουλάπι με τα πιάτα και τα κλειδιά της σπιτιού στο ψυγείο. Χάνεις το νήμα της σκέψης σου στη μέση μιας πρότασης ενώ μιλάς σε έναν φίλο. Αν γέννησες πρόσφατα, το πιο πιθανό είναι να χαμογελάς αμήχανα και να αποδίδεις τα πάντα στο περίφημο «baby brain» — εκείνη την εγκεφαλική θολότητα και τη συνεχή ξεχασιά που περιγράφουν σχεδόν όλες οι νέες μητέρες.
Υπάρχει όμως επιστημονική βάση πίσω από αυτό το φαινόμενο; Αλλάζει πραγματικά η δομή του εγκεφάλου κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και, αν ναι, πώς επηρεάζεται ο τρόπος που σκέφτεται μια νέα μαμά;
Η εγκυμοσύνη αναδιαμορφώνει δραματικά τον εγκέφαλο
Η επιστήμη απαντά με ένα ξεκάθαρο ναι: η εγκυμοσύνη αλλάζει τον εγκέφαλο σε βάθος. Μάλιστα, οι νευροεπιστήμονες μπορούν πλέον να διαπιστώσουν αν μια γυναίκα έχει κυοφορήσει εξετάζοντας απλώς τη δομή του εγκεφάλου της. Κατά τη διάρκεια της κύησης παρατηρείται μείωση στον όγκο της φαιάς ουσίας, ιδιαίτερα στις περιοχές που ευθύνονται για τη σύνθετη σκέψη, τη ρύθμιση της διάθεσης και την «κοινωνική γνωστική λειτουργία» — δηλαδή την ικανότητα να κατανοούμε τις ανάγκες και τα συναισθήματα των άλλων.
Αυτές οι αλλαγές δεν είναι προσωρινές. Έχουν εντοπιστεί σε γυναίκες έξι χρόνια μετά τον τοκετό, ενώ ευρείες πληθυσμιακές μελέτες δείχνουν ότι τα αποτυπώματα της εγκυμοσύνης στη φαιά ουσία παραμένουν ορατά ακόμη και δεκαετίες αργότερα.
Σε μια εντυπωσιακή μελέτη, οι ερευνητές υπέβαλαν μια γυναίκα σε 26 εγκεφαλογραφίες, από την περίοδο πριν τη σύλληψη έως και δύο χρόνια μετά τη γέννα. Τα ευρήματα έδειξαν ότι η μείωση της φαιάς ουσίας και η λέπτυνση του εγκεφαλικού φλοιού ακολούθησαν πιστά την τεράστια αύξηση των ορμονών. Παράλληλα, όμως, η λευκή ουσία —τα «καλώδια» που συνδέουν τις διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου— ενισχύθηκε σημαντικά κατά το πρώτο και δεύτερο τρίμηνο. Αυτό επέτρεψε στα εγκεφαλικά σήματα να ταξιδεύουν ταχύτερα και πιο αποτελεσματικά, προτού η λευκή ουσία επανέλθει στα φυσιολογικά της επίπεδα μετά τον τοκετό.
Παρά το γεγονός ότι η απώλεια φαιάς ουσίας ακούγεται ανησυχητική, οι επιστήμονες τονίζουν ότι δεν πρόκειται για βλάβη. Πρόκειται για μια διαδικασία «τελειοποίησης» και εξειδίκευσης. Ο εγκέφαλος αναδιοργανώνεται σκόπιμα για να ανταπεξέλθει στις πρωτόγνωρες απαιτήσεις της φροντίδας ενός μωρού, με τρόπο παρόμοιο με την αναδιάρθρωση που συμβαίνει κατά την εφηβεία.
Τι δείχνουν τα τεστ μνήμης και σκέψης στις νέες μαμάδες
Αν ο εγκέφαλος αλλάζει τόσο ριζικά δομικά, θα περίμενε κανείς ότι οι νέες μητέρες θα παρουσίαζαν σημαντικά κενά στις νοητικές τους λειτουργίες. Η αντικειμενική πραγματικότητα όμως δείχνει το αντίθετο.
Στη μεγαλύτερη μελέτη του είδους της, Αυστραλοί και Αμερικανοί ερευνητές εξέτασαν τη μνήμη, την ταχύτητα επεξεργασίας και την αναλυτική σκέψη σε 150 νέες μητέρες και 150 νέους πατέρες, συγκρίνοντάς τους με άνδρες και γυναίκες χωρίς παιδιά. Τα αποτελέσματα ήταν αποκαλυπτικά: οι νέοι γονείς είχαν εξίσου καλές επιδόσεις με όλους τους υπόλοιπους. Δεν παρατηρήθηκε καμία αρνητική επίπτωση στη μνήμη ή τη σκέψη τους κατά τα δύο πρώτα χρόνια της γονεϊκότητας.
Αν και ορισμένες έρευνες εντοπίζουν πολύ μικρές και παροδικές διακυμάνσεις στη μνήμη κατά τη διάρκεια της ίδιας της εγκυμοσύνης, αυτές είναι ανεπαίσθητες και σε καμία περίπτωση δεν δικαιολογούν την έντονη αίσθηση «θολούρας» που περιγράφουν οι γυναίκες.
Γιατί νιώθουμε ότι χάνουμε το μυαλό μας;
Αφού οι νοητικές μας ικανότητες παραμένουν άθικτες, τι είναι αυτό που προκαλεί την αίσθηση του «baby brain»; Η απάντηση δεν βρίσκεται στις εγκεφαλικές βλάβες, αλλά στις πρωτόγνωρες συνθήκες της καθημερινότητας με ένα μωρό.
Ο βασικότερος παράγοντας είναι η χρόνια έλλειψη ύπνου. Η στέρηση ύπνου είναι επιστημονικά αποδεδειγμένο ότι σαμποτάρει την προσοχή, τη λειτουργική μνήμη και την ταχύτητα αντίδρασης. Μάλιστα, στην ίδια αυστραλοαμερικανική μελέτη, και οι πατέρες —οι οποίοι δεν βιώνουν καμία ορμονική αλλαγή— εμφάνισαν παρόμοια ήπια συμπτώματα αφηρημάδας, τα οποία αποδόθηκαν αποκλειστικά στα διακεκομμένα νύχτες.
Επιπλέον, το γνωστικό φορτίο μιας νέας μαμάς είναι εξουθενωτικό. Το μυαλό καλείται να επεξεργαστεί ταυτόχρονα δεκάδες πληροφορίες: τα ωράρια ταΐσματος, την παρακολούθηση του ύπνου, τις αλλαγές πάνας, τις επισκέψεις στον παιδίατρο και την προσαρμογή σε μια νέα ταυτότητα.
Όταν ξεχνάς γιατί μπήκες στην κουζίνα, δεν φταίει η μνήμη σου. Φταίει το γεγονός ότι ο εγκέφαλός σου προσπαθεί να διαχειριστεί πάρα πολλά πράγματα ταυτόχρονα. Το άγχος, η διαρκής εγρήγορση και η συναισθηματική φόρτιση της πρώιμης γονεϊκότητας εξαντλούν την προσοχή σου.
Αλήθεια ή μύθος τελικά;
Οι δομικές αλλαγές στον εγκέφαλο της εγκύου είναι πραγματικές, βαθιές και μόνιμες. Ωστόσο, η ιδέα ότι η μητρότητα «μειώνει» τη μνήμη ή την εξυπνάδα της γυναίκας είναι ένας μύθος.
Η ομίχλη που νιώθεις είναι απόλυτα φυσιολογική. Δεν οφείλεται σε κάποια εγκεφαλική αδυναμία, αλλά στην εξάντληση, την υπερκόπωση και τις ασταμάτητες απαιτήσεις φροντίδας ενός μικρού ανθρώπου. Ο εγκέφαλός σου δεν χαλάει — απλώς εργάζεται υπερωρίες.
πηγή: Indepedent