Πολλοί γονείς αναρωτιούνται αν πρέπει να δίνουν στα παιδιά τους πολυβιταμίνες «για καλό και για κακό». Τα ράφια των φαρμακείων είναι γεμάτα σκευάσματα που υπόσχονται ενέργεια, ανάπτυξη και ενίσχυση του ανοσοποιητικού.
Όμως το ερώτημα παραμένει: τα χρειάζονται πραγματικά τα υγιή παιδιά;
Ας λάβουμε υπόψη μερικούς βασικούς άξονες.
1. Η επιστημονική έρευνα στα υγιή παιδιά είναι περιορισμένη.
Η βιβλιογραφία σχετικά με τα μακροχρόνια οφέλη/βλάβες της λήψης πολυβιταμινών σε υγιή παιδιά δεν είναι ιδιαίτερα εκτεταμένη. Η προληπτική χρήση συμπληρωμάτων αντιπροτείνεται από τα διεθνή guidlines.
2. Η ποιότητα των συμπληρωμάτων δεν είναι πάντα δεδομένη.
Εργαστηριακές αναλύσεις δείχνουν ότι πολλά συμπληρώματα παρουσιάζουν αποκλίσεις από την αναγραφόμενη περιεκτικότητα στην ετικέτα. Σε πολλές περιπτώσεις έχουν εντοπιστεί επίσης ανεπιθύμητες ουσίες, όπως βαρέα μέταλλα, ή υψηλότερες συγκεντρώσεις λιποδιαλυτών βιταμινών, όπως η βιταμίνη Α, η οποία σε μεγάλες ποσότητες μπορεί να γίνει τοξική.
3. Τα συμπληρώματα δεν είναι πάντα αθώα.
Για παράδειγμα, η λήψη συμπληρωμάτων σιδήρου χωρίς ιατρική ένδειξη ή παρακολούθηση μπορεί να οδηγήσει σε τοξικότητα. Σε ορισμένες περιπτώσεις η συσσώρευση σιδήρου μπορεί να βλάψει το ήπαρ και άλλα όργανα, γι’ αυτό και η χορήγησή του πρέπει να γίνεται μόνο όταν υπάρχει πραγματική ανάγκη και υπό ιατρική παρακολούθηση.
4. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου τα συμπληρώματα είναι απαραίτητα.
Παιδιά υπό συγκεκριμένες παθολογικές καταστάσεις, μεταβολικά νοσήματα ή ιδιαίτερους διατροφικούς περιορισμούς μπορεί να χρειάζονται συμπληρωματική αγωγή. Σε αυτές τις περιπτώσεις η σαυνταγογράφηση και παρακολούθ8ηση γίνεται από παιδίατρο.
5. Η διατροφή παραμένει η βασική πηγή θρεπτικών συστατικών.
Στη χώρα μας, η μεσογειακή διατροφή προσφέρει ένα ευρύ φάσμα βιταμινών, μετάλλων και βιοδραστικών συστατικών μέσα από τρόφιμα όπως φρούτα, λαχανικά, όσπρια, ψάρια και ελαιόλαδο. Τα φυσικά τρόφιμα παρέχουν επίσης φυτικές ίνες και φυτοχημικά που δεν μπορούν να αναπαραχθούν εύκολα σε ένα συμπλήρωμα.
6. Σημασία έχει και η διατροφική εκπαίδευση του παιδιού.
Ο στόχος δεν είναι να «διορθώνουμε» μια διατροφή που δεν λειτουργεί με ένα χάπι. Είναι να βοηθήσουμε το παιδί να χτίσει έναν υγιή διατροφικό χαρακτήρα μέσα από το οικογενειακό τραπέζι και την καθημερινή επαφή με πραγματικό φαγητό.
Συμπερασματικά η συμπληρωματική λήψη βιταμινών μπορεί σε πολλές περιπτώσεις να αποτελεί βασικό μέρος της αντιμετώπισης μιας παθολογικής κατάστασης, υπό την εποπτεία ειδικού υγείας. Ωστόσο, στα υγιή παιδιά η χρήση συμπληρωμάτων όχι μόνο δεν είναι απαραίτητη, αλλά μπορεί να οδηγήσει σε βλάβη της υγείας.
Για τα περισσότερα υγιή παιδιά, η καλύτερη «πολυβιταμίνη» παραμένει ένα ισορροπημένο πιάτο, πλούσιο σε φυσικές τροφές και αρκετό παιχνίδι.
πηγές
American Academy of Pediatrics (2014) Where We Stand: Vitamin Supplements for Children.
European Food Safety Authority (EFSA) (2015) Scientific opinion on dietary reference values for vitamins and minerals.
Labdoor (2023) Dietary Supplement Quality and Label Accuracy Testing. Available at: https://labdoor.com
Lentjes, M. et al. (2024) Dietary supplement use among children and risk of excessive micronutrient intake. Available at: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38529679/