Οι περισσότεροι κίνδυνοι δεν προέρχονται από επικίνδυνα προϊόντα, αλλά από καθημερινές πρακτικές που δεν γνωρίζουμε ότι μπορούν να ευνοήσουν την ανάπτυξη μικροοργανισμών. Μία από αυτές τις πρακτικές είναι η καθαριότητα των επιφανειών της κουζίνας.
Πού κρύβονται τα μικρόβια
Μελέτες έχουν δείξει ότι οι οικιακές κουζίνες μπορεί να είναι σημαντική πηγή μικροβίων. Σε έρευνα σε 100 κουζίνες, αναλύθηκαν πάνω από 1.200 δείγματα από επιφάνειες και εξοπλισμό. Τα αποτελέσματα ήταν σαφή:
- Το 96% των κουζινών είχε τουλάχιστον ένα σημείο μολυσμένο με παθογόνα βακτήρια της οικογένειας Enterobacteriaceae (όπως E.coli O157:H7, Salmonella και Enterobacter cloacae).
- Τα μικρόβια συχνά βρίσκονται στον νεροχύτη, γύρω από αυτόν, στα χερούλια της βρύσης, αλλά και στα σφουγγάρια, πανιά και βουρτσάκια πιάτων.
- Υγρά περιβάλλοντα, όπως οι πετσέτες πιάτων ή ο δίσκος συλλογής υγρών του ψυγείου, λειτουργούν σαν “μικροβιακές δεξαμενές”, όπου τα βακτήρια πολλαπλασιάζονται γρήγορα.
Με λίγα λόγια, το αγαπημένο σας σφουγγάρι μπορεί να κρύβει περισσότερα μικρόβια από το ίδιο το ωμό κοτόπουλο!
Διασταυρούμενη επιμόλυνση
Όταν προετοιμάζουμε φαγητό – ειδικά ωμό κρέας, πουλερικά ή ψάρια – τα παθογόνα βακτήρια μπορούν να μεταφερθούν:
- Από το τρόφιμο → στις επιφάνειες της κουζίνας
- Από τις επιφάνειες → σε άλλα τρόφιμα που τρώγονται ωμά
Γι’ αυτό ο σχολαστικός καθαρισμός μετά από κάθε προετοιμασία είναι απαραίτητος.
Πώς καθαρίζουμε σωστά
Ο καθαρισμός έχει δύο βασικά στάδια:
- Μηχανικός καθαρισμός
- Τρίψιμο με σφουγγάρι, βούρτσα ή πανί για να απομακρυνθούν υπολείμματα τροφίμων και μικρόβια.
- Βοηθά στη διάσπαση των «στρωμάτων» βακτηρίων (biofilms), που κολλάνε στις επιφάνειες.
- Σημαντικό: τα είδη καθαρισμού (σφουγγάρια, πανιά) πρέπει να καθαρίζονται, να στεγνώνουν και να αντικαθίστανται συχνά.
- Χημικός καθαρισμός
- Χρήση κατάλληλων καθαριστικών με επιφανειοδραστικές ουσίες (surfactants) για να διαλύονται τα λίπη και η οργανική ύλη.
- Πολλά προϊόντα περιέχουν ήπιες αντιμικροβιακές ουσίες (π.χ. αιθέρια έλαια) που μειώνουν το μικροβιακό φορτίο.
- Προσοχή: η αποτελεσματικότητα εξαρτάται από τη σωστή χρήση, την δοσολογία και τον χρόνο επαφής.
Σημαντικό: Πάντα να χρησιμοποιείτε πιστοποιημένα καθαριστικά κατάλληλα για επιφάνειες που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα.
Τα χέρια μας έχουν σημασία
- Τα χέρια είναι από τους πιο συχνούς φορείς μικροβίων.
- Σύμφωνα με μελέτες η χρήση σαπουνιού ή απολυμαντικού χεριών πριν και μετά την προετοιμασία τροφίμων μειώνει σημαντικά την επιμόλυνση των επιφανειών.
Tips για μαμάδες
- Ο καθαρισμός της κουζίνας δεν είναι θέμα αισθητικής, αλλά ασφάλειας.
- Προσοχή σε:
- Νεροχύτη & στις επιφάνειες γύρω από αυτόν
- Σφουγγάρια, βουρτσάκια, πανιά καθαρισμού (καλό τελικό καθάρισμα και στέγνωμα)
- Χερούλια ψυγείου και βρύσης
- Καθαρίζουμε μηχανικά + χημικά και φροντίζουμε τα μέσα καθαρισμού.
- Πλένουμε τα χέρια συχνά κατά την προετοιμασία φαγητού.
Με αυτές τις συνήθειες, μειώνουμε σημαντικά τον κίνδυνο μικροβιακής επιμόλυνσης και προστατεύουμε την υγεία της οικογένειάς μας.
πηγές:
Evans, E.W. and Redmond, E.C., 2019. Domestic kitchen microbiological contamination and self-reported food hygiene practices of older adult consumers. Journal of Food Protection, 82(8), pp.1326–1335.
Scott, E., Bloomfield, S.F. and Barlow, C.G., 1982. An investigation of microbial contamination in the home. Journal of Hygiene, 89(2), pp.279–293.
Iulietto, Maria Francesca, and Eric G. Evers. “Cross‐contamination in the kitchen: A model for quantitative microbiological risk assessment.” Risk Analysis 44.5 (2024): 1156-1175.